گفتوگوی ویژه با دکتر تاجگردون، متخصص اطفال و نوزادان بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران
با افزایش دمای هوا و تداوم روزهای گرم
تابستان، حفظ سلامت کودکان به یکی از مهمترین دغدغههای خانوادهها تبدیل
میشود. کودکان به دلیل ویژگیهای جسمانی خاص خود بیش از بزرگسالان در
معرض خطر کمآبی، گرمازدگی و سایر عوارض ناشی از گرما قرار دارند. در همین
راستا، روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران در گفتوگویی اختصاصی
با دکتر تاجگردون، متخصص اطفال و نوزادان، مهمترین توصیههای پزشکی برای
مراقبت از کودکان در فصل گرما را جویا شده است. کودکان چرا بیشتر از بزرگسالان در معرض آسیب ناشی از گرما هستند؟ دکتر تاجگردون در پاسخ به این پرسش میگوید: «سیستم
تنظیم دمای بدن در کودکان، بهویژه شیرخواران، هنوز به تکامل کامل نرسیده
است. از سوی دیگر، کودکان وابستگی بیشتری به والدین برای دریافت آب و
مایعات دارند و معمولاً نمیتوانند احساس تشنگی یا علائم اولیه ناراحتی
ناشی از گرما را بهخوبی بیان کنند. به همین دلیل، در روزهای بسیار گرم، خطر کمآبی و گرمازدگی در آنان افزایش مییابد.» نشانههای هشداردهنده کمآبی را جدی بگیرید این متخصص اطفال با اشاره به علائم اولیه کمآبی بدن میافزاید: «کاهش
دفعات ادرار، خشکی دهان و لبها، کاهش اشک هنگام گریه، بیقراری،
خوابآلودگی و کاهش فعالیت کودک از مهمترین نشانههای هشداردهنده هستند.
در شیرخواران حتی فرورفتگی ملاج نیز میتواند نشانه کمآبی باشد. والدین
نباید منتظر بروز علائم شدید بمانند.» توصیه طلایی برای روزهای گرم به گفته دکتر تاجگردون، مهمترین اصل در تابستان، پیشگیری است:«بهتر
است کودکان در ساعات اوج گرما، یعنی از حدود ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر،
کمتر در فضای باز حضور داشته باشند. استفاده از لباسهای نخی، روشن و گشاد،
نوشیدن منظم آب و حضور در محیطهای دارای تهویه مناسب، سادهترین و
مؤثرترین راهکارها برای محافظت از سلامت کودکان هستند.» شیرخواران؛ نیازمند مراقبت بیشتر وی تأکید میکند: «برخلاف تصور برخی خانوادهها، شیرخواران زیر شش ماه که بهطور انحصاری از شیر مادر تغذیه میکنند، معمولاً به آب اضافی نیاز ندارند. در روزهای گرم، افزایش دفعات شیردهی بهترین راه تأمین مایعات مورد نیاز کودک است.» آبتنی و شنا؛ تفریحی لذتبخش با رعایت اصول ایمنی یکی از پرسشهای رایج خانوادهها در فصل تابستان، ایمنی آبتنی و شنا برای کودکان است. دکتر تاجگردون در این باره میگوید: «آبتنی
و شنا میتواند به کاهش اثرات گرما و افزایش نشاط کودکان کمک کند، اما
رعایت نکات ایمنی کاملاً ضروری است. هیچ کودکی، حتی برای چند ثانیه، نباید
بدون نظارت مستقیم بزرگسالان در کنار آب رها شود. بسیاری از حوادث غرقشدگی
در زمانی رخ میدهد که والدین تصور میکنند کودک در امنیت کامل قرار
دارد.»وی ادامه میدهد: «استخرهای
دارای نظارت و استانداردهای بهداشتی مناسب بهترین گزینه هستند. شنا در
کانالهای آب، رودخانهها، آبگیرها و منابع آبی ناشناخته به دلیل خطر
غرقشدگی، آلودگی و جریانهای پنهان آب به هیچ عنوان توصیه نمیشود.» آیا آبتنی از گرمازدگی جلوگیری میکند؟ دکتر تاجگردون در پاسخ میگوید: «قرار
گرفتن در آب یا دوش گرفتن با آب ولرم میتواند به کاهش دمای بدن کمک کند،
اما جایگزین مصرف مایعات و سایر اصول پیشگیری از گرمازدگی نیست. همچنین
کودکی که مدت طولانی در فضای گرم قرار گرفته است، نباید بهطور ناگهانی در
آب بسیار سرد قرار گیرد.» گرمازدگی؛ یک اورژانس پزشکی وی با تأکید بر اهمیت تشخیص سریع گرمازدگی میگوید: «تب
بالا، پوست بسیار داغ، خوابآلودگی شدید، گیجی، استفراغ، بیحالی غیرعادی و
تشنج از مهمترین علائم گرمازدگی هستند. در صورت مشاهده این نشانهها،
کودک باید سریعاً به محیط خنک منتقل شده و برای دریافت خدمات درمانی به
مرکز درمانی مراجعه کند.» والدین در صورت بروز علائم چه اقداماتی انجام دهند؟ دکتر تاجگردون در این باره توضیح میدهد: «نخستین
اقدام، انتقال کودک به محیطی خنک و دور از تابش مستقیم آفتاب است.
لباسهای اضافی باید خارج شده و به کودک استراحت داده شود. مصرف آب خنک یا
محلول خوراکی جبران آب و املاح (ORS) به دفعات کم و مکرر میتواند به جبران
کمآبی کمک کند.» وی میافزاید: «استفاده
از حوله مرطوب یا دوش آب ولرم برای کاهش دمای بدن مفید است، اما نباید
کودک را ناگهان در آب بسیار سرد قرار داد. همچنین والدین باید سطح هوشیاری،
میزان ادرار و وضعیت عمومیکودک را به دقت تحت نظر داشته باشند.» چه زمانی مراجعه فوری به پزشک ضروری است؟ این متخصص اطفال تأکید میکند: «اگر
کودک دچار تب بالا، خوابآلودگی غیرطبیعی، گیجی، استفراغ مکرر، تشنج، تنگی
نفس، ناتوانی در نوشیدن مایعات یا کاهش شدید ادرار شود، مراجعه فوری به
مرکز درمانی ضروری است. این علائم میتوانند نشانه گرمازدگی شدید یا کمآبی
خطرناک باشند.» وی همچنین هشدار میدهد: «یکی از اشتباهات رایج برخی خانوادهها استفاده
از آب یخ یا قرار دادن کودک در وان بسیار سرد است که میتواند شرایط را
پیچیدهتر کند. همچنین مصرف خودسرانه داروهای تببر برای درمان گرمازدگی
توصیه نمیشود.» کودکان دارای بیماریهای زمینهای را بیشتر مراقبت کنیمبه
گفته این متخصص اطفال، کودکان مبتلا به آسم، بیماریهای قلبی، دیابت،
بیماریهای کلیوی، چاقی و اختلالات عصبی نسبت به سایر کودکان آسیبپذیرتر
هستند و در روزهای بسیار گرم باید تحت مراقبت بیشتری قرار گیرند. پس از بهبود علائم چه باید کرد؟دکتر تاجگردون توصیه میکند:«حتی
در صورت بهبود علائم، بهتر است کودک تا ۲۴ ساعت از فعالیت بدنی شدید و
حضور طولانیمدت در محیط گرم دور نگه داشته شود. مصرف مایعات، میوهها و
سبزیجات حاوی آب مانند هندوانه، خیار و مرکبات نیز میتواند به بازگشت
تعادل مایعات بدن کمک کند.»توصیههای طلایی دکتر تاجگردون برای والدین در تابستان
✓ آب و مایعات را بهطور منظم در اختیار کودکان قرار دهید.✓ از حضور کودکان در فضای باز طی ساعات اوج گرما خودداری کنید.✓ از لباسهای روشن، نخی و سبک استفاده کنید.✓ کودکان را هرگز در خودرو پارکشده تنها نگذارید.✓ در صورت مشاهده علائم کمآبی یا گرمازدگی، سریعاً اقدام کرده و در صورت لزوم به پزشک مراجعه کنید.✓ هنگام شنا و آبتنی، نظارت مستقیم والدین را حتی برای چند لحظه قطع نکنید.✓ از شنا در کانالها، رودخانهها و منابع آبی غیرایمن خودداری کنید.✓ در روزهای بسیار گرم، دفعات شیردهی شیرخواران را افزایش دهید.--سخن پایانیدکتر تاجگردون در پایان تأکید میکند:«بخش
عمدهای از مشکلات ناشی از گرمای هوا در کودکان قابل پیشگیری است. افزایش
آگاهی خانوادهها، توجه به علائم هشداردهنده و رعایت اصول ساده مراقبتی
میتواند تابستانی ایمن، سالم و بانشاط را برای فرزندانمان رقم بزند. پیشگیری همواره بهترین درمان است.»
روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران