بیماری هاری؛ خاموش، رونده و کشنده

به گزارش پایگاه روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران؛ ۲۸ سپتامبر، سالگرد مرگ لوئیس پاستور، شیمی‌دان و میکروب‌شناس فرانسوی است که اولین واکسن هاری را تولید کرد. این روز که توسط مرکز تحقیقات جهانی خودکار (GARC) ایجاد شده روی افزایش آگاهی جامعه از بیماری هاری و پیشگیری از آن تمرکز دارد. 

روز جهانی هاری یک فرصت سالانه بی‌نظیر برای اتحاد کل مردم، نهادهای دولتی و سازمان‌های غیردولتی جهان، به منظور افزایش آگاهی درباره این بیماری، برگزاری رویدادها و جلب توجه رسانه‌ها به تمامی اقدامات انجام‌گرفته برای پیشگیری از بیماری هاری و به‌اشتراک‌گذاشتن اقدامات خود در این زمینه است.

در روز جهانی هاری بر اهمیت آموزش در زمینه پیشگیری از ابتلاء به این بیماری تاکید می‌شود و اقدامات عمومی و دولتی شامل به‌اشتراک گذاشتن پیام سیاسی دولت‌ها به‌منظور پای‌بندی به تعهد سیاسی ۲۰۳۰ برای پایان دادن به بیماری هاری تا پیام‌های سطح عمومی شامل واکسیناسیون سگ‌ها، درمان زخم ناشی از گازگرفتگی حیوانات وحشی، آموزش شیوه‌های پیشگیری از گاز گرفته شدن توسط حیوانات در سنین مدرسه صورت می‌گیرد.

بیماری هاری یکی از کهن‌ترین و وحشتناک‌ترین بیماری‌های عفونی شناخته شده توسط بشر است؛ این بیماری که توسط ویروس هاری (Rabies virus) ایجاد می‌شود، یک عفونت ویروسی بالقوه کشنده دستگاه اعصاب مرکزی است.

ویروس هاری به طور عمده از طریق بزاق حیوانات آلوده به ویژه در زمان گزش به انسان منتقل می‌شود، پس از ظهور علائم بالینی هاری در انسان این بیماری همیشه کشنده بوده و نرخ مرگ و میر آن نزدیک به ۱۰۰ درصد است؛ این امر بر اهمیت حیاتی پیشگیری و تشخیص زودهنگام تأکید می‌کند.

ویروس هاری هنگام گزش و از طریق بزاق حیوان هار به انسان انتقال می‌یابد؛ که می‌تواند از طریق تماس بزاق حیوان هار با خراش پوستی، چشم و غشاهای مخاطی دهان و غیره وارد بدن انسان شده و باعث بروز هاری در انسان شود.

ویروس پس از ورود به بدن، در عضلات تکثیر یافته و خود را به شبکه مرکزی اعصاب رسانده و در نهایت به غدد بزاقی انتشار می‌یابد.

دوره نهفته (کمون) بیماری در انسان حدود ۲ تا سه ماه است، اما ممکن است از چند روز تا یک سال هم طول بکشد. مدت این دوره، بستگی به مقدار ویروس وارد شده به بدن، محل گزش و شدت زخم دارد.

در صورت گزش در قسمت سر و گردن و ناحیه تناسلی، خطر ابتلا به هاری بیشتر از مواقعی است که گزش در دیگر نواحی بدن باشد.

اضطراب، رفتارهای خشونت‌آمیز، توهم و افسردگی، ترس از آب (ترس از آب به دلیل بیرون آمدن کف از دهان فرد بیمار)، مشکل در صحبت کردن و تکلم، ناتوانی در بلع، فلج شدن فک، حرکت غیرطبیعی عضله دیافراگم، دوبینی، مشکلات تنفسی و در نهایت ایست قلبی از جمله علایم این بیماری است.

بر اساس اعلام کارشناسان، بیماری هاری از مرگبارترین بیماری‌های مشترک انسان و دام است و در هر ۱۰ دقیقه یک نفر در جهان بر اثر آن جان خود را از دست می‌دهد؛ سالانه این بیماری حدود ۷۰ هزار انسان را به کام مرگ می‌کشد که بیشتر فربانیان آن کودکان کشورهای در حال توسعه هستند.

ویروس هاری حدود ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد شناخته شده است و به نظر می‌رسد "سگ"، ناقل اصلی این بیماری باشد. دانشمندانی مانند "ابوعلی‌سینا"، "محمد بن زکریای رازی" و "سید اسماعیل جرجانی" بیماری هاری را توصیف و آن‌ را شرح داده‌اند؛ "لویی پاستور" درمان ضد هاری و واکسیناسیون را در سال ۱۸۸۵ میلادی ارائه داد.

۲۸ سپتامبر سال 2025، نوزدهمین سال متوالی برای گرامی‌داشت روز جهانی هاری و شعار انتخاب شده برای آن "وقتشه تو، من، همه ما، جامعه بدون هاری" است، این شعار نشان دهنده اهمیت مشارکت همکاری و هماهنگی بین بخشی در تحقق اهداف برنامه راهبردی جهانی پیشگیری و کنترل هاری است.