متخصص بیماریهای داخلی بیمارستان نفت گچساران گفت: با آغاز فصل پاییز، شرایط جوی در بسیاری از مناطق ایران به سرعت تغییر میکند، هوای سردتر و مرطوبتر، کاهش میزان تابش آفتاب و افزایش زمان حضور افراد در محیطهای بسته، زمینهساز رشد و انتقال بیماریهای واگیردار تنفسی مثل آنفلوآنزا میشود.
دکتر مهرداد سینائینژاد در گفتگو با خبرنگار پایگاه روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران با اشاره به اینکه با آغاز فصل پاییز، شاهد افزایش موارد ابتلا به بیماریهای عفونی و ویروسی، خصوصا در میان کودکان و نوجوانان هستیم اظهار کرد: این موضوع به عوامل مختلفی از جمله تغییرات فصلی، شرایط محیطی و سیستم ایمنی بدن مرتبط میشود.
وی در خصوص علایم، راههای درمان و پیشگیری از بیماري سرایت پذیر آنفلوآنزا توضیحاتی ارایه داد.
نشانههای بیماری آنفلوانزا
این متخصص ادامه داد: از علائم بیماری آنفلوانزا میتوان به تب بیشتر از ۳۸ درجه، سرفه گلودرد سردرد، دردهای عضلانی قرمزی چشمها و تنگی نفس اشاره کرد. سرفه عموما شدید بوده و گاهی تا چند هفته طول میکشد ولی بقیه علائم معمولا طی ۲ تا ۷ روز از بین میروند.
گروههای پرخطر در برابر ویروس آنفلوانزا
دکتر سینائینژاد به گروههای پرخطر در برابر ویروس آنفلوانزا اشاره کرد و افزود: کودکان ۶ تا ۲۳ ماهه، بالغین با سن بیش از ۶۵ سال، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن ریوی مثل آسم، بیماری های قلبی عروقی (بجز فشار خون بیماری های کلیوی و کبدی بیماریهای خونی مانند سیکل سل بیماریهای نورولوژیک بیماری های عصبی - عضلانی و بیماری های متابولیک مانند دیابت، افراد دچار ضعف ایمنی به دلیل مصرف داروهای شیمی درمانی کورتون سوء تغذیه و ابتلا به ایدز، زنان باردار، افراد کمتر از ۱۹ سال که تحت درمان طولانی مدت با آسپیرین قرار دارند گروههای آسیبپذیر در برابر بیماریهای ویروسی هستند.
توصیههای بهداشتی
این متخصص شاغل در بیمارستان نفت گچساران موارد زیر را از جمله توصیههای بهداشتی جهت پیشگیری از انتقال این ویروس برشمرد.
• جهت پیشگیری از انتقال ویروس باید مرتبا سطوح کناری تخت خواب سطوح مختلف حمام و آشپزخانه و اسباب بازیهای کودکان را با محلولهای ضد عفونی خانگی تمیز کرد.
• در هر بار عطسه یا سرفه باید از دستمال کاغذی استفاده نمود و آن را بطرز مناسب به ظرف زباله انداخت همچنین پس از هر بار عطسه یا سرفه دستهای خود را شسته و پس از شستشوی دستها بجای حوله از دستمال یکبار مصرف استفاده کرد.
• در صورت نداشتن دستمال با قسمت داخلی آرنج لباس جلوی دهان را بگیرید تا دستان شما آلوده نشود.
• بطور مرتب و به خصوص پس از سرفه یا عطسه دستهای خود را با آب و صابون یا مواد ضد عفونی کننده حاوی الکل بشویید. بهترین روش برای شستشوی دستها استفاده از آب گرم و صابون یا مواد ضد عفونی کننده حاوی الکل به مدت ۱۵-۲۰ ثانیه است.
• دستهای خود را به صورت دهان و بینی خود نزنید.
• البسه و ملحفه باید قبل از استفاده احتمالی توسط سایر افراد به خوبی توسط مواد شوینده شسته شده و خشک گردند. در هنگام حمل ملحفه ها آنها را در بغل نگیرید و پس از حمل و شستشو دستهای خود را به طرز صحیح بشویید.
• افراد مبتلا باید قرنطینه باشند و از ارتباط با سایر افراد جامعه پرهیز کنند.
• دستورات سازمانهای بهداشتی در کاهش تجمعات و یا تعطیلی مدارس را رعایت کنید.
• آمادگی لازم را برای مقابله با بیماری داشته باشید تا در صورت ابتلای به بیماری بتوانید حداقل برای مدت دو هفته در منزل استراحت نمایید؛ بنابراین بهتر است که غذا دارو لوازم بهداشتی مواد شوینده و دستمال کاغذی کافی را برای مدت مذکور در منزل ذخیره کنید.
• حفظ سلامت عمومی بدن و تغذیه و خواب مناسب و مصرف مایعات فراوان و حفظ فعالیت فیزیکی مناسب و عدم تماس با افراد آلوده و سطوحی که احتمال آلودگی به ویروس دارند از جمله سایر راههای کاهش احتمال ابتلا هستند.
این متخصص شاغل در بیمارستان نفت گچساران در ادامه به تشریح نکات مهم جهت نگهداری از بیماران ابتلا به آنفولانزا در منزل پرداخت.
• کودکان و نوجوانان با سن کمتر از ۱۸ سال در صورت ابتلا به آنفلوانزا نباید تحت درمان با آسپیرین یا داروهای حاوی آسپیرین قرار گیرند.
• کودکان با سن کمتر از ۴ سال را با داروهای OTC (داروهایی که بدون نسخه قابل دریافت هستند) درمان ننمایید.
• بهترین روش درمان علامتی برای کودکان کمتر از ۲ سال استفاده از بخار مرطوب سرد و ساکشن (پوار) جهت تمیز کردن ترشحات مخاطی است.
• در صورت امکان تهویه مناسب در منزل برقرار نمائید ( باز کردن پنجرهها).
• در زمان بغل کردن کودکان سر کودک را روی شانه قرار دهید تا با صورت کودک تماس مستقیم نداشته باشید.
• اگر فردی حامله در منزل هست یا فردی که دارای بیماریهای زمینهای است افراد در معرض خطر جهت درمان پیشگیرانه با داروهای ضد ویروس با پزشک مشورت نمایید.
• در صورت امکان فرد بیمار باید از ماسک ساده صورت استفاده نماید.
• اگر جزو افراد در معرض خطر میباشید فرد مناسبی برای مراقبت از بیماران در منزل نخواهید بود.
• اگر ناچار به تماس نزدیک با بیمار هستید در فاصله کمتر از ۲ متر) از ماسک استفاده کنید ماسک ۹۵N یا P۲ موثرتر از ماسکهای ساده است لیکن تنفس از داخل آن مشکل میباشد. ماسکها پس از تماس با افراد بیمار قابل استفاده مجدد نیستند و باید به طرز مناسب در پلاستیک زباله دفع گردند و هر فرد پس از دفع ماسک باید دست خود را با آب و صابون بشوید.
وی علائمی از جمله تنفس سریع و تنگی نفس، تغییر رنگ آبی یا قهوهای پوست، عدم مصرف مایعات کافی، عدم راه رفتن یا فعالیت، تحریکپذیری شدید، بهبود علائم سرماخوردگی و به دنبال آن بازگشت تب و تشدید سرفه و تب همراه با بثورات جلدی را نشان دهنده وخامت بیماری آنفولانزا و لزوم توجه اورژانس گروه پزشکی در اطفال و اختلال در تنفس یا تنگی نفس، احساس درد یا فشار در قفسه سینه، سرگیجه ناگهانی، استفراغ شدید یا مداوم و اختلال هوشیاری را در بالغین عنوان کرد.
چرا علیرغم در دسترس بودن واکسن آنفلوانزا، این بیماری هنوز ریشه کن نشده است؟
دکتر سینائینژاد در ادامه به توضیح ریشهکن نشدن ویروس آنفلوانزا پرداخت و گفت: ویروس آنفلوانزا یک ویروس موذی است که دائم تغییر شکل داده و به همین دلیل ساختن واکسن برای آن آسان نیست به همین خاطر دانشمندان همه ساله بر اساس ویروسهای شایع آنفلوانزا در همان سال واکسنهایی میسازند که بتواند بدن انسان را در برابر ویروسهای موجود محافظت نماید.
وی افزود: به دلیل تغییرات ژنتیکی در ساختار ویروس آنفلوانزا واکسن مربوطه باید هر سال بر اساس سوش گونه همان سال تهیه و تزریق شود.
این متخصص با اشاره به اینکه ایمنی در برابر بیماری دو هفته پس از تزریق واکسن ایجاد شده و تا یک سال باقی میماند عنوان کرد: البته این بدان معنا نیست که هر فردی که واکسن زده صد در صد از ابتلا به بیماری مصون است بلکه آمار نشان میدهد که این ایمنی در ۸۰ درصد موارد ایجاد می شود.
دکتر سینائینژاد افزود: از آنجایی که واکسن تزریقی از ویروس کشته شده آنفلوانزا تهیه میشود لذا علیرغم اینکه ممکن است علائم شبیه آنفلوانزا در فرد ایجاد میکند اما قطعا علائم ایجاد شده خفیفتر از نشانههای خود بیماری خواهد بود.
چند نکته راجع به واکسن آنفلوانزا
این متخصص بیمارستان نفت گچساران در ادامه نکات زیر را راجع به واکسن آنفلوانزا عنوان کرد.
• تزریق واکسن آنفلوانزا از شش ماهگی به بعد مورد تایید قرار گرفته و توصیه میشود که قبل از این سن تزریق نشود.
• بهترین زمان برای تزریق واکسن آنفلوانزا مهر و آبان هر سال است اما میتوان در ماههای بعد تا اوایل اردیبهشت هم نسبت به تزریق واکسن مربوطه اقدام نمود.
تزریق واکسن آنفلوانزا در کودکان زیر ۶ ماه توصیه نمیشود.
• واکسن آنفلوانزا در ۸۰ درصد موارد موثر است یعنی ۲۰ درصد افرادی که واکسن تزریق نمودهاند نیز ممکن است دچار بیماری شوند. علت این است که هر واکسن شامل انواع خاصی از ویروسهاست و اگر ویروس جدیدی پیدا شود میتواند دوباره موجب ابتلای فردی که واکسن هم تزریق نموده بشود.
• بعد از تزریق واکسن ممکن است علائم خفیفی شبیه علائم آنفلوانزا ولی با شدت بسیار کمتر ایجاد شود.
موارد تزریق واکسن آنفلوانزا
وی در ادامه اظهار کرد: افراد با سن ۶۵ سال و بالاتر بدون در نظر گرفتن شرایط جسمانی آنها، بزرگسالان و کودکان مبتلا به بیماریهای مزمن ریوی مانند آسم، بزرگسالان و کودکان مبتلا به بیماریهای مزمن متابولیک مانند دیابت شیرین، بزرگسالان و کودکان مبتلا به اختلالات مزمن عملکرد کلیه مثلاً سندرم نفروتیک نارسایی مزمن کلیه و بیماران دیالیزی، بزرگسالان و کودکان مبتلا به نقص سیستم ایمنی ناشی از بیماری ها یا مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند داروهای شیمی درمانی کورتون ها یا رادیوتراپی، کودکان و نوجوانان ۶ ماه تا ۱۸ سال که از ترکیبات آسپیرین برای مدت طولانی مصرف مینمایند به علت خطر بروز نارسایی کبد، پزشکان و پرستاران در صورت تمایل، بیماریهای قلبی بیماری کبدی مزمن بیماریهای خونی بیماری های اعصاب مثل صرع و ... از جمله موارد تزریقی واکسن آنفلوانزا هستند.
روش تلقیح واکسن
دکتر سینائینژاد در ادامه به تشریح روش تلقیح واکسن پرداخت.
• ۰/۵ میلیلیتر از واکسن به صورت داخل عضلانی تزریق میشود.
• بچههای زیر ۹ سال که برای نخستین بار واکسن دریافت می کنند باید بعد از گذشت حداقل ۴ هفته دوباره واکسن دریافت کنند.
• واکسن آنفلوانزا باید قبل از تزریق به دمای حدود ۲۵ درجه سانتیگراد (دمای استاندارد اتاق برسد. سرنگ را دقیقا قبل از تزریق به آرامی تکان دهید.
چه کسانی بهتر است واکسن دریافت نکنند؟
این متخصص اضافه کرد: افراد حساس به تخممرغ یا حساس به دوز قبلی واکسن، افراد حساس به آنتیبیوتیک جنتامایسین، سابقه بیماری گیلن باره (نوعی فلج شدید و خطرناک اندامها و عضلات تنفسی ناشی از ویروس سرماخوردگی یا آنفلوانزا) و واکسیناسیون در بیماران مبتلا به تب یا عفونت حاد باید به تعویق بیفتد.