سرطان تیروئید شایعترین سرطان غدد درونریز است که شیوع آن با میزان جذب ید ارتباط دارد. این در حالی است که سرطان تیروئید در زنان فراوانی بیشتری نسبت به مردان دارد. سرطان تیروئید در کشور رتبه هشتم بروز در کل جمعیت و رتبه سوم در میان زنان را دارد.
به گزارش روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران؛ تیرویید، غده پروانهای شکل و بزرگترین غده درونریز بدن است که در جلوی گلو و در قسمت عرضی حنجره و بالای نای قرار دارد و وظایف حیاتی و بسیار مهمی را در بدن ایفا میکند. هورمونهای تولیدی این غده تیروکسین، ترییودوتیرونین و یودوتیرونینوارون نام دارد که به درون خون ترشح میشود و وظیفه کنترلکننده سوختوساز بدن را دارد، همچنین نقش اساسی در عملکرد طبیعی تمام سلولهای بدن ایفا میکند.
عملکرد تیروئید و میزان هورمونهای آن در جریان خون تحت نظارت و کنترل هیپوفیز انجام میگیرد، که در مرکز جمجمه و زیر مغز قرار دارد. هنگامی که غده هیپوفیز کمبود یا ازدیاد هورمونهای تیروئید را احساس کند، مقدار آن را با هورمون خاص خود تنظیم میکند، که هورمون محرک تیروئید (TSH) نامیده میشود. TSH به تیروئید فرستاده میشود و به تیروئید میگوید که چه کاری باید انجام شود تا بدن به حالت طبیعی بازگردد.
تنظیم میزان انرژی و دمای بدن، اثرگذاری روی تکامل عصبی و جسمی، کمک به عملکرد طبیعی مغز و دستگاه عصبی، تنظیم واکنش بدن در شرایط استرسزا و کنترل اشتها از جمله وظایف غده تیروئید است. البته مهمترین وظیفه آن کنترل متابولیسم بدن است. متابولیسم فرآیندی است که غذایی را که وارد بدن شده، به انرژی تبدیل میکند. این انرژی بهمنظور کمک به عملکرد درست اندامها و دستگاههای بدن، در سرتاسر آن مورد استفاده قرار میگیرد.
وجود اختلال و مشکل در غده تیروئید و عملکرد آن باعث ایجاد اختلال در عملکرد تمام سلولهای بدن میشود، زیرا این غده بهواسطه هورمونهایی که تولید میکند، بر تمام فرآیندهای متابولیک بدن اثر میگذارد. دامنه اختلالات تیروئید میتواند از ابتلای فرد به یک گواتر کوچک و بیخطر و بدون نیاز به درمان (بزرگشدن غده تیروئید در اثر کمبود ید) تا ابتلاء به سرطانهایی که عاملی تهدیدکننده برای ادامه حیات بهشمار میآید، متفاوت باشد؛ و شایعترین مشکل آن تولید غیرطبیعی هورمونهای تیروئید است. ترشح بیش از حد این هورمونها منجر به پرکاری و تولید ناکافی آنها باعث کمکاری تیروئید میشود.
سرطان تیروئید شایعترین سرطان غدد درونریز در جهان و شیوع این بیماری با میزان جذب ید مرتبط است. این در حالی است که در سالهای گذشته ایران بهعنوان یکی از مناطق فقیر از نظر میزان ید دریافتی محسوب میشد.
متخصصان غدد و متابولیسم، غده تیروئید را محل غیرشایعی برای بروز سرطان میدانند و عنوان میکنند که سرطان تیروئید تنها ۰.۶ درصد سرطانهای زنان و ۱.۶ درصد کل سرطانهای بدن در مردان را شامل میشود. سرطان تیروئید میتواند در هر سنی بروز کند، همچنین شیوع این سرطان در زنان بیشتر از مردان است و خطر بروز سرطان تیروئید در زنان با سنین پایینتر نسبت به مردان بیشتر است، بهطوری که در زنان حداکثر خطر بروز این بیماری در سنین ۴۰ تا ۵۰ سالگی است؛ در حالی که در مردان بین سنین ۶۰ تا ۷۰ سالگی رخ میدهد.
علت نهایی سرطان تیروئید مشخص نیست، اما بعضی تغییرات در ژنهای سلولهای فولیکولی تیروئید میتواند زمینه بروز سرطانهای غده تیروئید را ایجاد کند. بافت سرطانی تیروئید برعکس بافت طبیعی، هیچ هورمونی نمیسازد و هیچ علائمی از پرکاری یا کمکاری غده تیروئید مشاهده نمیشود. رشد بافت سرطانی باعث بروز تودهای در ناحیه جلوی گردن میشود که بهطور اتفاقی توسط بیمار یا پزشک معالج کشف میشود.
در مراحل پیشرفته بیماری با گسترش سرطان، بیمار دچار درگیری ریه، استخوانها، مغز و کبد میشود و با اختلال عملکرد عضوهای مبتلا، درد و شکستگی استخوان و تنگی نفس نیز به عوارض این بیماری افزوده میشود. تنها عامل شناختهشده اکتسابی ایجادکننده سرطان تیروئید، رادیاسیون یونیزان است. برای پیشگیری از بروز این سرطان، اجتناب از دریافت مقدار زیاد اشعه یونیزان بهخصوص در دوران کودکی و نوجوانی از اهمیت ویژهای برخوردار است. تشخیص در مراحل اولیه سرطان تیروئید و درمان مناسب آن، در بقای بیمار نقش عمدهای دارد.
چهارم تا دهم خردادماه هفته جهانی تیروئید به عنوان یکی از غدد مهم بدن نام گذاری شده است؛ هدف از این نام گذاری افزایش سطح آگاهی مردم از بیماریهای تیروئید، عوارض و راههای پیشگیری و درمان آن است.
از سال ۲۰۰۷ میلادی فدراسیون جهانی تیروئید و بسیاری از انجمنهای علمی تیروئید، روز ۲۵ می (۴خرداد) را به عنوان «روز جهانی تیروئید» انتخاب کردند.