به بهانه روز جهانی چاقی؛ حال خوب با وزن مناسب

به گزارش پایگاه روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران؛ روز جهانی چاقی با هدف افزایش آگاهی و ارائه راه‌حل‌های عملی برای کمک به افراد به منظور دستیابی به وزن مناسب ایجاد شده است.

چاقی یک موضوع پیچیده است که دلایل زیادی دارد. چاقی و اضافه وزن زمانی ایجاد می‌شود که کالری‌های اضافی، به‌ویژه کالری‌های ناشی از غذاهای پرچرب و قند، به عنوان چربی در بدن ذخیره شود. با توجه به روند کنونی، انتظار می‌رود از هر پنج بزرگسال در سراسر جهان، یک نفر تا سال ۲۰۲۵ به چاقی مبتلا شود. در ایران نیز  آمار اضافه وزن و چاقی وضعیت مطلوبی ندارد و بیش از  ۴۸ درصد  بزرگسالان درگیر اضافه وزن و چاقی هستند.

چاقی یک بیماری مزمن است که با بیش از حد بودن چربی بدن مشخص می‌شود. چاقی را معمولا با شاخص توده بدنه یا BMI می‌سنجند، اما روش بهتر و دقیق‌تر، استفاده از آنالیز ترکیب بدن است که محاسبه مقاومت بیومتریک یا BIA نیز نامیده می‌شود. علت تجمع چربی اضافه این است که تعداد کالری‌های مصرف شده از تعداد کالری‌های سوزانده شده بیشتر است.

در افراد سالم، چربی بدن که با BMI تفاوت دارد، در زنان و مردان متفاوت است. چربی بدن به دو گروه چربی ضروری و چربی ذخیره‌ای تقسیم می‌شود. چربی ضروری، چربی است که برای عملکرد صحیح بدن ضروری است. چربی ذخیره‌ای، چربی است که زیر پوست ذخیره می‌شود و برای عملکرد صحیح بدن ضروری نیست.

در مردان، چربی ضروری حدود ۳ درصد وزن بدن و در زنان حدود ۱۲ درصد وزن بدن را تشکیل می‌شود. بازه سالم چربی بدن در مردان ۱۸ تا ۲۴ درصد و بازه سالم چربی در زنان، ۲۵ تا ۳۱ درصد است.

چاقی به یک عارضه جهانی تبدیل شده و باعث افزایش امراض و مرگ و میر در حد هشدار شده است. با این‌که چاقی و عارضه‌های آن تا اندازه زیادی به صورت فیزیکی نشان داده می‌شوند، عوارض روان شناختی آن نیز بسیار ناراحت کننده است.

امسال سازمان جهانی بهداشت در خصوص روز جهانی چاقی (۴ مارس مصادف با چهاردهم اسفندماه) در بیانیه خود اعلام کرده است که "همه کشورها از دستیابی به اهداف سازمان جهانی بهداشت در مورد چاقی تا سال ۲۰۲۵ بازمانده‌اند" و این نشان می‎دهد که سیاست‌ها و راهکارها برای کنترل چاقی در دنیا کارآمد نبوده است. کشورهای با درآمد پایین و متوسط بیشترین افزایش، بیشترین تعداد و کمترین احتمال دستیابی به اهداف سازمان جهانی بهداشت را تجربه می‌کنند.

داده‌های یک گزارش تازه هشدار می‌دهد بیش از نیمی از بزرگسالان و یک سوم کودکان و جوانان در سراسر جهان تا سال ۲۰۵۰ میلادی دچار اضافه وزن یا چاقی خواهند شد که تهدیدی برای مرگ زودهنگام، بیماری و فشار مضاعف بر سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی ایجاد می‌کند.

این داده‌ها نشان می‌دهد در حال حاضر ۲.۱۱ میلیارد بزرگسال ۲۵ سال به بالا و ۴۹۳ میلیون کودک و جوان پنج تا ۲۴ ساله دارای اضافه وزن یا چاقی هستند. این رقم در سال ۱۹۹۰ به ترتیب ۷۳۱ و ۱۹۸ میلیون بود.

این گزارش می‌گوید بدون اصلاحات و اقدام فوری در سیاست‌گذاری، پیش‌بینی می‌شود که بیش از نیمی از افراد ۲۵ سال یا بالاتر در سراسر جهان (۳.۸ میلیارد) و حدود یک سوم کل کودکان و جوانان (۷۴۶ میلیون) تا سال ۲۰۵۰ تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.

این تحقیق افزایش هشداردهنده‌ای (۱۲۱ درصد) را در چاقی در میان کودکان و جوانان پیش‌بینی می‌کند.

افزایش خطر ابتلا به حداقل ۱۸ نوع سرطان، کاهش عملکرد شناختی و افزایش استعداد ابتلا به آلزایمر، افزایش خطر ابتلا به فشار خون، دیابت، سکته مغزی، افزایش بیماری‌های ستون فقرات و کمردرد و تسریع پیری مغز در بزرگسالان تا ۱۰ سال از عوارض چاقی هستند.

تغییر سبک زندگی، زندگی ماشینی، کاهش فعالیت‌های فیزیکی و تغییر ذائقه افراد باعث شده است که هر روز شاهد شیوع بیشتر چاقی در جامعه باشیم. گرچه عوامل مختلفی در ابتلا به چاقی موثر هستند، اما کیفیت و کمیت رژیم غذایی به عنوان اصلی‌ترین عامل تاثیرگذار بر بروز چاقی شناخته می‌شود.

طبق گزارش‌های آماری، بعضی از کشورها نرخ چاقی بالاتری را نسبت به سایرین تجربه می‌کنند. طبق داده‌های سازمان جهانی بهداشت، چاق‌ترین کشورها عمدتاً در اقیانوس آرام و خاورمیانه قرار دارند.

ایران با نرخ ۲۵.۸ درصد رتبه ۴۴ را به خود اختصاص می‌دهد. بالا بودن نرخ چاقی در کشورها را می‌توان به ترکیبی از عوامل از جمله تغییر در رژیم غذایی، سبک زندگی و همچنین عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نسبت داد.