بیست و پنجم ماه می مصادف با پنجم خرداد به منظور افزایش آگاهی و اقدامات پیشگیرانه در زمینه بیماریهای مرتبط با غده تیرویید، روز جهانی تیرویید نام گرفته است.
به گزارش پایگاه روابط عمومی بهداشت و درمان صنعت نفت گچساران؛ موضوع روز جهانی تیروئید امسال بیماریهای غیرواگیر (NCD) است. این تمرکز نشان میدهد که مشکلات تیروئید یکی از شایعترین اختلالات غدد درون ریز در سراسر جهان است و بعد از دیابت در رتبه دوم قرار دارد. هدف این موضوع افزایش آگاهی در مورد شرایط تیروئید و حمایت از تشخیص و درمان زودهنگام بیماری تیروئید است.
اختلالات تیرویید در سراسر جهان بسیار شایع هستند و شامل تمام سنین میشوند. پرکاری تیرویید، کم کاری تیرویید، التهاب تیرویید و سرطان تیرویید، شایعترین اختلالات تیرویید هستند و اغلب این بیماریها به دلیل کمبود ید در بدن بوجود میآیند.
تیروئید چیست؟
تیرویید غدهای کوچک در ناحیه گردن و مسئول ترشح دو هومون مهم T3 و T4 است. هورمونهای ترشح شده توسط تیرویید توسط جریان خون در سراسر بدن حرکت کرده و وظایف مهمی چون سوخت و ساز بدن را کنترل میکنند. این هورمون بر عملکرد تمام اعضای بدن از جمله قلب، مغز، عضلات و پوست تاثیر میگذارد. متابولیسم نقش موثری در دمای بدن، ضربان قلب و نحوه سوزاندن کالری دارد. اگر میزان هورمون تیرویید کافی نباشد، بدن انرژی کمتری تولید میکند و به اصطلاح سوخت و ساز بدن تنبل میشود.
پرکاری تیرویید
در این اختلال میزان ترشح هورمون تیروکسین توسط غده تیرویید بیش از حد نرمال است. پرکاری تیرویید سوخت و ساز بدن را تحت تاثیر قرار میدهد و سبب از دست دادن ناگهانی وزن، ضربان سریع و نامنظم قلب، عرق کردن و عصبانیت و تحریک پذیری میشود. معمولا برای درمان این عارضه از داروهای ضد تیرویید و ید رادیواکتیو برای کاهش ترشح هورمون استفاده میشود. مهمترین علایم پرکاری تیرویید عبارتند از:
کاهش ناگهانی وزن، افزایش ضربان قلب، بیش از 100 ضربان در دقیقه، افزایش اشتها، عصبانیت و اضطراب دایمی، لرزش دست، تعریق، تغییر در الگوی قاعدگی، تغییر در دفع مزاج، تورم غده تیرویید، خستگی، ضعف عضلانی، نازک شدن پوست، شکننده شدن مو
کم کاری تیرویید
در این حالت، غده تیرویید به میزان کافی هورمون تیرویید ترشح نمیکند. مهمترین علت کم کاری تیرویید، التهاب این غده است که تیروئیدیت هاشیموتو نام دارد. در این حالت، بدن پادتن هایی تولید می کند که به غده تیرویید حمله میکنند و آن را مختل می کنند. این عارضه می تواند ناشی از یک عفونت ویروسی باشد.
چه کسانی در معرض خطر هستند
احتمال کم کاری تیرویید در زنان شایع تر از مردان است؛ به خصوص اگر در خانواده سابقه این بیماری وجود داشته باشد. ابتلا به بیماریهای خود ایمنی از جمله ام اس، دیابت نوع 1، آتریت روماتویید، بیماری سلیاک و کم خونی حاد، افراد را بیشتر در معرض این اختلال قرار میدهد. سندرم داون، اختلال دو قطبی، سن و نژاد نیز از دیگر عوامل تاثیرگذار هستند.
مهمترین نشانههای کم کاری تیرویید کدامند
یبوست، افسردگی، تغییر در چرخه قاعدگی، ریزش مو، خشکی پوست و مو، حساسیت زیاد در مقابل سرما، بزرگ شدن غده تیرویید (گواتر)، ضربان قلب آهسته، افزایش یا کاهش بیدلیل وزن، استرس بیش از اندازه، اختلالات اشتها، پرخاشگری و عصبانیت در اکثر مواقع
این اختلال در کودکان میتواند کاملا بدون علامت باشد ولی مهمترین علایم آن در کودکان عبارت است از:
سردی مداوم دست و پا، یبوست، خواب آلودگی، گریههای گوش آزار، رشد کم، زردی پوست، عادتهای غذایی بد، صورت پف آلود، نفخ معده، تورم زبان
این بیماری در صورت درمان نشدن می تواند منجر به بیماری های حاد قلبی، درد مفاصل، ناباروری و چاقی شود. همچنین این اختلال در دوران بارداری از توسعه مغز جنین جلوگیری میکند. سطوح پایین هورمون تیرویید بسیار خطرناک است و میتواند منجر به مرگ شود.
معمولا اختلالات مربوط به غده تیرویید با یک آزمایش ساده خون قابل تشخیص است و با داروهای هورمونی درمان میشود.